Tekst Jacqueline Timmerman bij de Raadsvergadering op woensdag 27 juni 2018 

Wateroverlast probleem weer niet opgelost.

Vanavond wordt er een besluit genomen over het nieuwe GRP (Gemeentelijk Rioleringsplan) met daaruit voortvloeiend grote financiële, ruimtelijk en persoonlijk-juridische consequenties voor de inwoners namens wie we hier zitten.

Sterk verouderd riool
We hebben in Laren al jaren een verouderd rioleringssysteem met heel wat achterstallig onderhoud, dat ook niet toekomstbestendig is (bevestigd door een vernietigend rapport Rekenkamer). Weliswaar is 20 jaar geleden al gestart (“ . . met oog op regenbuien die steeds heviger zullen worden . . .” citaat uit het GRP van tóen: dat was nog eens visie!) met het aanleggen van een gescheiden rioleringssysteem, maar dat voornemen is ergens onderweg losgelaten en geschrapt vanwege de kosten.
Wij hebben de afgelopen 12 jaar vaak gewaarschuwd tegen het steeds maar vooruit schuiven van wegreconstructies met bijbehorend het vervangen van rioleringen, omdat je het weliswaar niet ziet, maar ‘eens’ kom jezelf hiermee tegen. Geld kun je maar één keer uitgeven en wat je niet ziet, bestaat wel degelijk. En daarom zitten we nu – 12 jaar later – nog steeds met de vraag “hoe houden we ons centrum bij extreme buien droog?

Uitstel na uitstel
Wat in al die afgelopen 12 jaar niet is aangepakt en telkens is uitgesteld, kun je niet in 1 jaar even oplossen, dat beseffen we ons terdege. Maar je verwacht nu ook geen uitstel meer. Des te meer bevreemdt het ons dat we op pagina 41 van het nieuwe GRP wederom lezen dat de reconstructiewerkzaamheden (inclusief vervangen riolering) die gepland stonden voor 2017 niet zijn uitgevoerd, maar opnieuw worden doorgeschoven. Ook de voor 2018 aangekondigde wegreconstructies, inclusief onderhoud riolering, zullen niet worden uitgevoerd. En de aangekondigde opvang van water op diverse plekken in het dorp hebben nog steeds niet plaatsgevonden …….

Mevrouw de voorzitter, bij een probleem als wateroverlast in het centrum, zul je je als eerste de vraag moeten stellen: Wat willen we bereiken?

Dat eerste antwoord is overduidelijk: droge voeten voor onze centrumbewoners. Dat is immers de zorgplicht en verantwoordelijkheid van de gemeente; een historische kerntaak!

De volgende vraag is: Hoe kunnen we dit bereiken?

En toen ging het fout.
Er zijn veel gemeenten die al jaren met veel succes met een veelvoud van verschillende maatregelen bezig zijn de gemeente klimaatadaptief te maken. Voornamelijk in de openbare ruimte, hier en daar aangevuld met vrijwillig afkoppelen, veelal met subsidie; zo zijn  Nijmegen & Utrecht goede voorbeelden van volledig klimaat-adaptieve gemeenten. Ga daar eens praten, leer ervan en ga met de meest eenvoudige maatregelen van start in de openbare ruimte van het centrum, gebruikmakend van de ervaring die anderen al hebben opgedaan.

Doodlopende weg
Maar Laren heeft een andere weg gekozen en is de doodlopende weg ingeslagen van het verplicht afkoppelen van particulieren als enig zaligmakende. En zich hierin als enige gemeente in Nederland’ fanatiek vastgebeten (inclusief een verordening met boetes om die verplichting af te dwingen). Zonder zelfs te weten of het overal mogelijk is!
Want een grondwaterbeleid waar wij vanaf 2015 al om hebben gevraagd, is er nog steeds niet. Immers in sommige delen van Laren staat het grondwater zo hoog dat je bij afkoppelen zou verdrinken. Daarnaast ligt Laren ligt in een waterwingebied met restricties.

Hiermee werd de verantwoordelijkheid van de gemeente voor de droge voeten van  centrumbewoners volledig op het bordje van onze inwoners gelegd.

Het middel werd het doel.
En het is zelfs een middel waarmee je het gewenste doel niet eens bereikt!

Want het centrum houd je met deze maatregel alleen,beslist niet droog. Bij klimaatadaptie dient de nadruk op de maatregelen in de openbare, versteende ruimte te liggen. Afkoppelen is een aanvulling – een secundaire maatregel – en slechts daar waar het kan en mag. Minister Nieuwenhuis heeft al goedgekeurd dat het Deltafonds nu ook voor gemeenten aan te boren is. Op deze wijze kunnen gemeenten met subsidie-maatregelen in de openbare ruimte maatregelen nemen om megabuien aan te kunnen. Maak daar gebruik van!

Veel andere mogelijkheden
Er zijn zoveel, vaak eenvoudige mogelijkheden te bedenken in de openbare ruimte die weinig kosten en al met al met elkaar veel effect sorteren. Want het is niet het één of het ander, maar én, én!! Want met alleen afkoppelen bereik je absoluut niet het gewenste doel – het centrum droog houden – terwijl het veel te veel geld gaat kosten en alle risico’s voor de inwoners zijn.

Maar dan moet je wel de bereidheid hebben om het dogma ‘verplicht afkoppelen’ los te laten en veel breder te kijken en bij alles wat er  in de openbare ruimte gebeurt om  opportunities te herkennen.  Een andere wijze van kijken en denken. Minder verstening, niet iedere grasspriet willen volbouwen maar die groene ruimten benutten voor opvang van water/minder bomenkap (1 volwassen boom drinkt gemiddeld 600 liter per dag en houdt met de wortels het water vast).

Gootjes langs aflopende wegen naar centrum  naar opvangbakken of omleiding, voordat het water het centrum bereikt zoals ze dat in gemeenten doen die écht heuvelachtig zijn, ringleiding vanuit diepste punt dorp naar wadi’s  zijn niet duur en vervang asfaltwegen als eerste, want die laten geen water door. Zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen die elders effectief zijn, dus waarom in Laren niet?

Onderhoud
Over verantwoordelijkheid gesproken: Maak de putten en kolken op tijd schoon! Het onderhoud daarvan is dramatisch slecht, terwijl er officieel 75.000 euro per jaar van de rioolbelasting naar schoonhouden putten gaat! Het regent klachten: Koloniepad, Houtweg, Hoeflo en toen ik gisteren even kwam kijken naar de megasnoei op het Zevenend, werd ik direct meegenomen door iemand naar hele dichtgeslibde putten aldaar ….

Maar je moet als gemeente wel bereid zijn om het dogma van het verplicht afkoppelen als enige oplossing los te laten, veel breder te kijken en als gemeente je verantwoordelijkheid voor de openbare ruimte te nemen.

Geen dwang maar samenwerking
Een dergelijke brede aanpak vraagt ook om samenwerking met de inwoners, waarvoor we hier zitten. Laren onderscheidt zich van andere gemeenten door zijn enorme bereidheid mee te willen denken en doen. Maar dan moet de gemeente daar wel voor open staan. Luister naar de inwoners, maak gebruik van de kracht van je bevolking en de enorme know how en creativiteit die er aanwezig is. Het is nog niet te laat, al is er al heel wat kwaad bloed gezet bij inwoners door de manier waarop de gemeente tot nu toe de wateroverlast heeft aangevlogen.

Want die kracht en medewerking (waar nu om wordt gevraagd vanuit de gemeente) verkrijg je niet vanuit dwang, met de verordening als pistool op de slaap, ook niet als je er bij zegt dat je niet zult schieten….   Vanuit een dergelijke positie is de menselijke reactie ‘vechten of vluchten’ en kan er geen sprake meer zijn van samenwerken of gemeenschapszin, want dat gebeurt alleen vanuit vrijwilligheid.
En dat zullen we merken wanneer u dit voorstel doorzet aan de vele rechtszaken die nog zullen komen; dat voorspel ik u. Want er is nu NUL draagvlak onder de bevolking,

Vanavond hebben we de kans dit hele negatieve verhaal om te buigen en een positieve wending te geven en de scepsis en wantrouwen die er leeft, om te buigen naar draagvlak en vertrouwen. U kunt nu nog kiezen voor een negatieve of positieve benadering:

Of de verplichting handhaven met een onwillige bevolking

Of de verordening van tafel halen en samen met de inwoners  op een positieve wijze ervoor zorgen dat het centrum droog blijft in de toekomst, waarbij u zelf het goede voorbeeld geeft.

Want wij hebben er alle vertrouwen in dat we, samen met onze inwoners tot heel veel in staat zijn en iedereen in redelijkheid zal willen meewerken en meedenken om ons centrum droog te houden, ook voor de toekomst.

In de commissievergadering vorige week heeft de wethouder aangegeven geen dwang te willen uitoefenen. Wij hebben toen een amendement aangekondigd om de verordening in te trekken en de verplichting uit het GRP te halen, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Wij vertrouwen  erop dat dit op grote steun kan rekenen van de rest van de raad, want u vertrouwt uw burger, namens wie u hier zit, toch ook?

PS  Uiteindelijk hebben bij de stemming Larens Behoud, VVD, D66 en CDA besloten om de verplichte afkoppeling te handhaven ondanks een onwillige bevolking. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Share This